جمال الدين محمد الخوانساري
148
شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )
آن وراضى وخشنود باشد ببهرهء خود در هر باب ، يا راستى يقين بهمهء عقايد دين ، ومراد اين باشد كه هر چند يقين كسى بعقايد دين أو قويتر باشد دين أو كاملتر وتمامتر باشد . و « سختى تقوى » يعنى ترس از خدا وكمي رغبت يعنى خواهش وهوس ، و « اجمال در طلب » يعنى اعتدال نمودن در آن وافراط نكردن . 5633 سنام الدّين الصّبر واليقين ومجاهدة الهوى . مرتبهء بلند ديندارى صبرست ويقين وجهاد كردن با هوا وهوس . مراد به « يقين » اعتقاد جازم است يا اعتقاد جازمى كه از روى دليل وبرهان باشد يعنى اعتقاداتى كه در دين بايد در آنها جازم باشد وشكى أو را در آنها بهيچ وجه نباشد ، يا اين كه زيادة برين جزم به آنها از روى دليل وبرهان باشد وبمجرّد تقليد نباشد . 5634 ستّة لا يمارون ، الفقيه ، والرّئيس ، والدّنىّ ، والبذىّ ، والمرأة ، والصّبىّ . شش كساند كه جدال كرده نمىشوند ، فقيه ورئيس ودنى وفحش گو وزن وكودك . مراد اينست كه با اين شش تا جدال وستيزه نبايد كرد ومراد به « فقيه » عالم است يا عالم بأحكام شرع ، و « وجه جدال نكردن با أو » اينست كه جدال با أو نمىشود مگر بمكابره وانكار حقّ . و « جدال نكردن با رئيس ومهتر » باعتبار اينست كه صرفه در آن نيست وأو هر چه را گويد باعتبار رياست ومهترى كه دارد از پيش مىبرد ، و « جدال نكردن با دنى ، يعنى شخص پست مرتبه » باعتبار اينست كه رعايت كسى نكند وهمين كه بيند كه مغلوب مىشود يا بي آن نيز هرزه ودرشت گويد ، وهمچنين فحش گو وزن وكودك . 5635 سلوني قبل ان تفقدوني فانّى بطرق السّماء اخبر « 1 » منكم
--> ( 1 ) اين روايت در ميان فريقين مسلّم الصدور است ، ودر چند روايت بلفظ « أعلم » نيز بنظرم رسيده است .